Crna Gora dobila prvu elektranu na deponijski gas

Crna Gora je dobila prvu elektranu na deponijski gas u regionu, ekološki projekat na deponiji komunalnog otpada Možura kod Bara, koji donosi smanjenje emisija i uticaja deponije na okolinu, bolju kontrolu deponijskog gasa i dodatnu lokalnu proizvodnju električne energije. 

Očekivana ukupna vrijednost investicije je 1,8 miliona EUR, pišu Vijesti.

Direktor Možure, Senad Arabelović, rekao je listu da je postrojenje u tehničkom smislu spremno za puštanje u rad i da su dobijene potrebne saglasnosti Crngorskog elektrodistributivnog sistema (CEDIS).

“Elektrana je puštena u probni rad krajem prošle godine. Po završetku probnog perioda, elektrana prelazi u komercijalni rad. Naše očekivanje je da će postrojenje raditi stabilno i na punom kapacitetu, te da će crnogorskom energetskom sistemu obezbjeđivati dodatne količine stabilne električne energije, uz istovremeno ostvarenje primarnog cilja, značajno ekološko unapređenje kroz kontrolu i iskorišćenje deponijskog gasa”, kazao je Arabelović.

On je naveo da je to prvi ekološki projekat ove vrste u Crnoj Gori i regionu, jer pokazuje da se otpad može tretirati kao resurs, a ne kao problem.

“Za Bar to znači smanjenje emisija i uticaja deponije na okolinu, bolju kontrolu deponijskog gasa i dodatnu lokalnu proizvodnju električne energije. Za državu, projekat je važan jer donosi moderan primjer cirkularne ekonomije, dobijanje nove vrijednosti iz otpada, uz realno smanjenje emisija gasova sa efektom staklene bašte i zaštitu životne sredine”, saopštio je Arabelović.

Elektrana na Možuri će, kako je kazao, funkcionisati tako što prikuplja deponijski gas koji nastaje razgradnjom otpada u sanitarnim kadama. Taj gas se, kroz sistem biotrnova (biobunara) i cjevovoda (mrežu za aspiraciju), “hvata” i dovodi do postrojenja, gdje se koristi kao pogonsko gorivo za gasni motor koji dalje pogreće generator.

“Postrojenje je zasnovano na savremenoj tehnologiji brenda Jenbacher i u najvećoj mjeri je automatizovano, što omogućava stabilan rad, stalno praćenje parametara i visoku operativnu sigurnost. Instalisana snaga postrojenja je 0,99 megavata. Plan je da elektrana radi 95 odsto godišnjih sati, odnosno oko 8,35 hiljada sati, a procijenjena godišnja proizvodnja u punom pogonu iznosiće približno 7,5 GWh električne energije. Takav režim rada čini postrojenje pouzdanim izvorom stabilne energije, jer se deponijski gas proizvodi kontinuirano, za razliku od nekih drugih obnovljivih izvora koji zavise od vremenskih uslova”, objasnio je Arabelović.

Prema njegovim riječima, studija izvodljivosti iz 2022. godine potvrdila je da je kvalitet deponijskog gasa dobar i da se može pravilno i dugoročno koristiti kao pogonsko gorivo za elektranu. Ključni nalaz je da zahvaljujući kvalitetnoj mreži za prikupljanje gasa u sanitarnim kadama i efikasnoj aspiraciji, postoji realna mogućnost da se “uhvati” oko 50 odsto gasa koji nastaje u sanitarnim kadama.

“Posebno važan podatak je sastav gasa gdje metan čini oko 50 odsto, uz konstantan kvalitet, što je bio presudan preduslov da projekat uopšte uđe u fazu realizacije. Ono što je studija predvidjela kasnije je potvrđeno i kroz izradu glavnog projekta postrojenja. Studija takođe ukazuje na to da se deponijski gas može stvarati i do 30 godina nakon zatvaranja sanitarnih kada, što znači da projekat ima dugoročnu perspektivu i stabilnu bazu “goriva” za naredne decenije”, naveo je Arabelović.

Kada je riječ o ekološkim benefitima, on je kazao da je riječ o projektu koji direktno doprinosi smanjenju emisija CO2-ekvivalenta, jer se metan gas sa snažnim efektom staklene bašte, kontrolisano sakuplja i energetski iskorišćava, umjesto da nekontrolisano odlazi u atmosferu.

“Upravo zbog tog značaja, projekat je osvojio prvo mjesto u programu Energetskih skauta, u organizaciji Privredne komore Crne Gore i Njemačke, i kao takav je prezentovan u Berlinu prošle godine. Kada je riječ o ekonomskoj strani, studija i finansijske projekcije ukazuju na pozitivan efekat, uz očekivani povrat investicije u periodu od pet do šest godina, što je za ovakav tip infrastrukture vrlo konkurentno. Projekat je i dalje u fazi realizacije. Preostaje ugradnja SCADA sistema početkom ove godine, koja će dodatno unaprijediti upravljanje i nadzor. Očekivana ukupna vrijednost investicije je oko 1,8 miliona EUR”, saopštio je Arabelović.

Finansiranje projekata je obezbijeđeno primarno iz novca deponije Možura, kao nosioca realizacije projekta, Eko fond Crne Gore je finansirao izradu i reviziju glavnog projekta, kao i elaborat procjene uticaja na životnu sredinu i slovenački partner CMSR (Centar za međunarodnu saradnju i razvoj) učestvovao je sa donacijom od 631,8 hiljada EUR, koja se odnosi na realizaciju svih faza izgradnje elektrane.