Nasilje nad ženama u javnom prostoru predstavlja ozbiljan društveni problem kojim se države regiona moraju sistemski baviti. Cilj mu je obeshrabrivanje žena da se uključe u javni život, a posljedice su smanjenje kvaliteta donijetih odluka i sužavanje demokratskog prostora - ocijenjeno je u podkastu "PROUDCAST" Centra za građansko obrazovanje (CGO).
O institucionalnim reakcijama na nasilje nad ženama u javnom prostoru, slabostima sistema i posljedicama koje digitalno nasilje ima po žene koje su politički ili kroz druge profesije javno aktivne, saradnica na programima u CGO-u Željka Zvicer, razgovarala je sa doskorašnjom povjerenicom za zaštitu ravnopravnosti iz Srbije Brankicom Janković i zaštitnikom ljudskih prava i sloboda Crne Gore Sinišom Bjekovićem.
&nbsp;Bjeković je predstavio rezultate istraživanja koje je institucija Zaštitnika sprovela u saradnji sa UNDP-jem, a prema kojima je u periodu od jula do oktobra prošle godine zabilježeno oko 300.000 slučajeva govora mržnje na internetu, od čega se oko pet odsto odnosi na rodno zasnovano nasilje.
&nbsp;- Kakav je to obim možete sagledati i iz ugla intervencije institucija koje bi trebalo time da se bave. Često je u Skupštini bilo riječi o tome da bi možda trebalo da reagujemo na svaki pojedinačan slučaj. Ako vam kažem da je to negdje između 5.000 i 7.000 predmeta mjesečno, onda je jasnije šta to konkretno znači. Zato se opredjeljujemo za preventivno djelovanje, posebno kada su u pitanju žene u javnom prostoru, koje su najčešće žrtve ovog oblika nedozvoljenog, odnosno nezakonitog ponašanja - rekao je Bjeković.
&nbsp;Janković je ukazala da različiti oblici diskriminacije, poput govora mržnje, ponižavajućeg ili uvredljivog govora, nijesu nove pojave, već stari problem premješten u digitalni prostor, „koji nudi nesagledive mogućnosti za vršenje ovih oblika nelegalnog, nedopuštenog i iznad svega neljudskog ponašanja“.
&nbsp;- Digitalni alati omogućavaju da se jednim klikom dosegne ogroman broj ljudi. Nekada su žene zakonima potiskivane iz javnog prostora, sada se to radi sofisticiranim digitalnim sredstvima. Veliki broj žena to ne može da izdrži i povlači se iz javnog prostora, posebno iz politike, &nbsp;čime se sužava demokratski prostor i smanjuje kvalitet odluka - ocijenila je Janković.
&nbsp;Bjeković smatra da je u posljednjih deset godina ostvaren određeni napredak u prepoznavanju i adresiranju nasilja, ali da se ono i dalje često relativizuje.
&nbsp;- Nekada nasilniku niste mogli objasniti u čemu je njegova odgovornost, jer je on i sud opominjao tvrdeći da se radi o njegovoj ženi. Od tog trenutka do danas smo prošli nekoliko stupnjeva u pogledu te odgovornosti i senzitivnosti pojedinih organa - rekao je Bjeković.
&nbsp;Posebno je ukazao na kontinuirani rast broja slučajeva nasilja, naročito pred krivičnim sudovima, te na duboko ukorijenjene stereotipe o ulozi žene u društvu. Nasilje, kako je naveo, korijene nalazi u stereotipizaciji i očekivanjima koja diktiraju što žena treba da bude.&nbsp;
- Moramo konačno prihvatiti da žena ima isto dostojanstvo kao i muškarac i da niko nema pravo da je javno diskredituje, naročito ne kroz nasilje - naglasio je Bjeković.
Govoreći o najčešćim oblicima digitalnog nasilja, Janković je istakla dijeljenje polno eksplicitnog sadržaja i ukazala na nedostatak senzibilisanih i obučenih kadrova u institucijama koje bi to morale procesuirati.&nbsp;
- Potrebno je jačati kapacitete tužilaštva, posebno odjeljenja za visokotehnološki kriminal, kao i policije i sudova, kako bi žrtve dobile adekvatnu zaštitu - navela je Janković.
Podsjeća da žene nasilje često ne prijavljuju zbog nepovjerenja u institucije i osjećaja sramote.
&nbsp;- Nijedno naše društvo nije došlo do faze da sramota pređe na stranu nasilnika. I dalje je žena ta kojoj se postavljaju pitanja poput: šta si radila da ga izazoveš, bilo da je riječ o fizičkom ili digitalnom nasilju. U digitalnoj sferi, kada je žena glasna, jasna i vidljiva, kada se odluči da govori o bilo kojoj temi, ukoliko se nekom ne sviđa, krene nešto što se kasnije pretvori u različite oblike digitalnog nasilja – sekstorstva, doksovanja, cyberfleshing-a. Znači, kreće se sa različitim oblicima nasilja koji su mnogim građanima i dalje poznati - ukazala je Janković.
Sagovornici su se saglasili da se nasilje nad ženama koje su javno aktivne dešava i u parlamentima, te da postoje mehanizmi etičke kontrole, ali da su oni nedovoljni i da zahtijevaju ozbiljnu reviziju. Takođe su naglasili da je ženama u javnoj sferi znatno teže nego muškarcima, te da se u pokušajima njihove diskreditacije rijetko kritikuje njihov rad, a mnogo češće pribjegava ličnim napadima.
Kao neki od ključnih preventivnih mehanizama istaknuti su obrazovanje i uloga medija.
- Mislim da je čak i preškolsko obrazovanje prilika da djeci usadimo razmišljanje da su svi ljudi jednaki, da svi imaju jednako dostojanstvo, da sve ljude treba prihvatiti kao takve - poručio je Bjeković.
Janković je zaključila da obrazovanje i mediji imaju presudnu ulogu u suzbijanju nasilja, podvlačeći odgovornost medija da ne normalizuju nasilje, već da promovišu društvene vrijednosti koje ga jasno osuđuju.
<div class="embed-block"><div><div style="left: 0; width: 100%; height: 0; position: relative; padding-bottom: 56.25%;"><iframe src="https://cdn.iframe.ly/api/iframe?url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DHn0_C9yqtBo&key=87ca3314a9fa775b5c3a7726100694b0" style="top: 0; left: 0; width: 100%; height: 100%; position: absolute; border: 0;" allowfullscreen scrolling="no" allow="accelerometer *; clipboard-write *; encrypted-media *; gyroscope *; picture-in-picture *; web-share *;"></iframe></div></div></div>

Portal ETV

original

viewImage

baseImage

610x380

500x500

400x240

400x203

1250x600

1084x550

thumbnail

Digitalno nasilje kao novi mehanizam isključivanja žena iz javnog prostora

Vrlo je nizak nivo spremnosti za dobrovoljno plaćanje RTCG pretplate. Samo 3,7 odsto građana i građanki navodi da bi rado plaćalo pretplatu, dok bi 16,9 odsto to činilo isključivo ako bi bila zakonska obaveza - pokazuju podaci Centra za građansko obrazovanje (CGO).
Kažu da nasuprot tome, većina ispitanika (57,6 odsto) kaže da ne bi plaćala pretplatu.
- Ipak, postoji uslovni potencijal - 21,8 odsto kaže da njihova odluka zavisi od kvaliteta programa, što ukazuje da bi vidljivo unapređenje sadržaja moglo povećati prihvatanje pretplate. Trenutno, međutim, baza za dobrovoljno finansiranje ostaje veoma uska - navode u CGO.
Razlike po polu su, cijene oni, minimalne, dok je po starosti i obrazovanju odbijanje pretplate dominantno u gotovo svim grupama.
- Nešto veća spremnost bilježi se u starosnoj grupi 65+, ali i dalje u manjini. Bez značajnog rasta kvaliteta i jasne vrijednosti za publiku, očekivanja od dobrovoljne RTCG pretplate ostaju nerealna - kazali su u CGO.
Istraživanje je sprovedeno u okviru CGO projekta „Mediji za demokratiju: jačanje nezavisnosti RTCG-a za budućnost Crne Gore“, uz podršku Ministarstva vanjskih poslova Kraljevine Holandije. Stručni dio istraživanja sproveo je Institut Damar, od 9. do 16. decembra 2025. godine, primjenom CAPI metode, na uzorku od 1.010 punoljetnih građana i građanki Crne Gore.
<div class="embed-block"><div style="max-width: 550px;"><div style="left: 0; width: 100%; height: 0; position: relative; padding-bottom: 100%;"><iframe src="https://cdn.iframe.ly/api/iframe?app=1&url=https%3A%2F%2Fx.com%2FCGOCCE%2Fstatus%2F2008961953318809660&key=87ca3314a9fa775b5c3a7726100694b0" style="top: 0; left: 0; width: 100%; height: 100%; position: absolute; border: 0;" allowfullscreen></iframe></div></div></div>

CGO: Nizak nivo spremnosti za dobrovoljno plaćanje RTCG pretplate

Centar za građansko obrazovanje (CGO) upozorava da izostanak preciznih i djelotvornih normi za sprječavanje sukoba interesa na Univerzitetu Crne Gore (UCG) ugrožava razvoj transparentnog, meritornog i odgovornog akademskog sistema, te direktno otvara prostor za nastavak praksi poput tzv. “nasljednih katedri“.
U toj organizaciji kažu da uporedna analiza statuta, etičkih kodeksa i posebnih pravilnika UCG i univerziteta u Beogradu, Zagrebu i Ljubljani, kao i relevantnih evropskih modela, pokazuje značajne razlike u stepenu normativne uređenosti, jasnoće procedura i institucionale posvećenosti sprječavanju sukoba interesa.
U tom poređenju, UCG se izdvaja kao jedan od najmanje normativno uređenih sistema, sa uskim obuhvatom propisa i minimalnim institucionalnim mehanizmima zaštite od neobjektivnog &nbsp;i potencijalno pristrasnog odlučivanja.
- Ovakav normativni vakuum rezultira time da se pitanje sukoba interesa na UCG-u i dalje adresira parcijalno i formalistički, bez uspostavljenih mehanizama koji bi obezbijedili suštinsku zaštitu akademskog integriteta. Statut i Etički kodeks UCG-a sadrže tek opšte i nedovoljno precizne odredbe, bez jasnih definicija, obaveza i procedura, što ih čini nedjelotvornim u praksi i ostavlja širok prostor za zloupotrebe - kazala je Jovana Radulović, asistentkinja na projektima u CGO-u.
Ona je dodala da Univerzitet u Ljubljani kroz <a href="https://www.uni-lj.si/assets/Pravni-akti/Kadri/Trenutno-veljavni-akti-UL/Rules-on-avoiding-conflict-of-interest-and-on-the-conditions-for-performing-work-outside-the-UL/Rules-on-avoiding-conflict-of-interest-and-on-the-conditions-for-performing-work-outside-the-University-of-Ljubljana-valid-from-2.-4.-2025-unofficial-consolidated-text.pdf">Pravilnik o izbjegavanju sukoba interesa i o uslovima za obavljanje poslova van Univerziteta u Ljubljani,</a> uspostavlja znatno viši nivo normativne uređenosti. Pravilnikom je, navodi on, propisano obaveza da svi zapošljeni, prilikom zasnivanja radnog odnosa, prijave sve okolnosti koje predstavljaju sukob interesa, kao i svaku promjenu ili pojavu novih okolnosti koje predstavljaju sukob interesa.
- Dodatno, svaka članica Univerziteta dužna je da izradi i sprovodi plan upravljanja rizicima od sukoba interesa i o tome redovno izvještava nadležna tijela. To je primjer preventivne regulative koja sistematski prepoznaje i umanjuje rizike - ističe Radulović.
Ona dodaje da <a href="https://www.tmf.bg.ac.rs/uploads/files/Kodeks-profesionalne-etike.pdf">Kodeks profesionalne etike Univerziteta u Beogradu</a> propisuje širi krug odnosa koji mogu dovesti do sukoba interesa, uključujući bračne i vanbračne partnere, krvno srodstvo u prvoj liniji, odnosno u pobočnoj liniji i tazbinsko srodstvo zaključno sa drugim stepenom srodstva, odnosu zasnovanom na usvajanju, odnosu kumstva, bliskog prijateljstva ili intimne veze, kao i sva druga interesno povezana lica sa članom univerzitetske zajednice. Time se, navodi Radulović, omogućava prepoznavanje ne samo formalnih porodičnih veza, već i drugih oblika bliskosti koji mogu ugroziti nepristrasnost u odlučivanju, što na UCG-u uopšte nije ni prepoznato postojećim propisima.
- Sličan, ali dodatno unaprijeđen u obuhvatu, normativni pristup primjenjuje i Sveučilište u Zagrebu kroz <a href="https://www.foi.unizg.hr/sites/default/files/eticki_kodeks.pdf">Etički kodeks Sveučilišta u Zagrebu</a>. Naime, pored porodičnih i drugih bliskih veza, ovaj model eksplicitno prepoznaje i postojanje antagonizma. Time se jasno ukazuje da sukob interesa ne nastaje isključivo u situacijama bliskosti i pozitivnih odnosa koji mogu dovesti do favorizovanja, već i u slučajevima lične netrpeljivosti, dugotrajnih sukoba, profesionalnog rivalstva ili drugih oblika negativnih odnosa koji mogu dovesti od neobjektivnog i nepravednog odlučivanja, što je čest a u našem sistemu neregulisan sukob interesa - ističe Radulović.
Kada je riječ o najboljim evropskim praksama, Radulović kaže da Univerzitet Kembridž ide korak dalje, propisujući obavezu prijavljivanja svakog oblika porodične ili druge bliskosti među zapošljenima, uključujući i odnose nastale tokom trajanja radnog odnosa.
- Istovremeno, zabranjuje se učešće u zapošljavanju, ocjenjivanju, napredovanju i drugim postupcima koji se odnose na bliska lica, kao i linijsko upravljanje među njima. Time se u potpunosti eliminiše mogućnost neposrednog ili posrednog uticaja na profesionalni status i napredovanje, što predstavlja snažan mehanizam zaštite akademskog integriteta. Slične standarde primjenjuju i brojni univerziteti u Ujedinjenom Kraljevstvu, uključujući i Oksford - naglasila je Radulović.
Dodaje da evropski standardi zapošljavanja akademskog osoblja, posebno OTM-R okvir (Open, Transparent and Merit-Based Recruitment), jasno potvrđuju da su otvoreni konkursi, transparentni kriterijumi, dosljedna primjena meritornosti i uključivanje eksternih članova komisija ključni za sprječavanje sukoba interesa.
- &nbsp;Ovaj model, koji primjenjuju brojni univerziteti sa oznakom HR Excellence, poput Jagiellonian univerziteta u Krakovu ili Karlovog univerziteta u Pragu, predstavlja standard kojem bi UCG morao težiti ukoliko želi da unaprijedi integritet svojih procedura i uskladi se sa evropskim akademskim prostorom - navela je Radulović.
Imajući u vidu navedene nedostatke, CGO preporučuje da UCG kroz svoja normativna akta: precizno definiše krug povezanih lica koja mogu dovesti do sukoba interesa i ugroziti nepristrasnost u odlučivanju, uključujući porodične, partnerske, profesionalne, mentorske, prijateljske, ali i antagonističke odnose; uvede obavezu prijavljivanja svih okolnosti koje predstavljaju ili mogu predstavljati sukob interesa, uz jasnu, formalizovanu i obavezujuću proceduru izuzeća iz odlučivanja; uspostavi planove upravljanja rizicima od sukoba interesa, po uzoru na, na primjer, praksu Univerziteta u Ljubljani, kao sistemski preventivni mehanizam; uskladi Statut i Etički kodeks sa evropskim standardima (uključujući OTM-R i HR Excellence), uz obavezno učešće eksternih članova u komisijama i eliminisanje skrivenih favorizovanja i zatvorenih procedura, po uzoru na modele najboljih evropskih univerziteta; zabrani linijsko upravljanje među bliskim licima i propiše obavezu prijavljivanja svih relevantnih odnosa, uključujući one nastale tokom trajanja radnog odnosa, čime bi se onemogućilo da nadređeni i podređeni budu u odnosu porodične ili druge bliskosti.
- Bez ovakvih sistemskih i normativnih promjena, UCG ostaje izložen daljem urušavanju akademskog integriteta, produbljivanju nepovjerenja i održavanju praksi koje su nespojive sa savremenim evropskim univerzitetskim standardima. Takvo stanje neminovno se odražava na kvalitet akademskog kadra, a posljedično i na nivo znanja, vještina i kompetencija koje sa UCG-a nose svršeni visokoškolci. Zato je u javnom interesu da UCG pokaže znatno viši nivo institucionalne odgovornosti i posvećenosti prevenciji sukoba interesa i dosljednoj zaštiti akademskog integriteta - zaključila je Radulović.

CGO: Normativne praznine omogućavaju "nasljedne katedre" i potkopavaju integritet UCG-a

The December findings of the MNE Pulse survey indicate that 44,7 percent of citizens believe that Montenegro is moving in a good or very good direction, while 38,4 percent consider the current direction to be wrong, and 16,9 percent have no opinion. This means that less than half of the population are satisfied with the direction in which the country is heading.
In addition, nearly half of respondents (47,1 percent) state that their monthly income is not sufficient to cover basic expenses, while 36,8 percent manage to “balance” their budget. One third (33 percent) report living worse than last year, 25,5 percent say they are living better, and 41,5 percent notice no difference, indicating that economic insecurity is becoming a key issue in Montenegro.
The most common feelings among citizens over the past two months are concern (26,1 percent), hope (17,8 percent), indifference (15,7 percent), and sadness (15,6 percent), while satisfaction (9 percent) and anger (6,3 percent) are less frequent, the survey shows.
Data collection was conducted using the CAPI method from December 8th to December 18th of 2025, on a three-stage stratified random sample that included a thousand adult citizens of Montenegro.
MNE Pulse is a joint initiative of the Centre for Civic Education (CCE) and the DAMAR Institute, aimed at helping those involved in the strategic democratic development of society make decisions based on reliable data and thorough analyses, with citizens at the center of focus. In this way, the quality of public debate on important issues can be improved, while also raising the level of accountability of all stakeholders.

MNE Pulse: Less than half of citizens believe Montenegro is moving in the right direction, nearly half lack sufficient monthly income

Raduje nas što je rad Centra za građansko obrazovanje na pitanju transparentnosti Crnogorske akademije nauka i umjetnosti podstakao njeno rukovodstvo - četiri muškarca - da se javno oglase, kazali su iz ove nevladien organizacije.&nbsp;
Uvijek je, kako ističu, korisno čuti stavove najviše državne institucije u oblasti nauke i umjetnosti, čak i kada su upakovani u tekst znakovitog naslova „Neće da ulaze u blato svakodnevice“, koji, kako navode, više govori o distanci prema javnosti nego o stvarnoj otvorenosti.
- Taj tekst je dodatna inspiracija da CGO u narednoj godini intenzivira bavljenje radom CANU, naročito imajući u vidu da će građani i građanke ovu instituciju u 2026. finansirati sa 3,13 miliona eura, dok im se istovremeno poručuje da je interesovanje za njihov život akademicima „ispod nivoa“ - ističu u objavi na mreži Iks (X).
Svi građani i građanke Crne Gore, kako dodaju, bez obzira na stepen obrazovanja, imaju pravo da postavljaju pitanja o radu, prioritetima, trošenju sredstava i transparentnosti institucije koju finansiraju.&nbsp;
- Akademici nijesu izuzeti od javne odgovornosti, a javnost će sama procijeniti smisao njihovog ćutanja kada se izlistaju teme koje su godinama zaobilazili. Na kraju, nije svaki promo tekst dobar potez. Neki, poput ovog, imaju suprotan efekat: oreol brzo sklizne kada se suoči sa vrlo prizemnim - budžetskim - iznosima koji tu „uzvišenost“ plaćaju .
<div class="embed-block"><div style="max-width: 550px;"><div style="left: 0; width: 100%; height: 0; position: relative; padding-bottom: 100%;"><iframe src="https://cdn.iframe.ly/api/iframe?app=1&url=https%3A%2F%2Fx.com%2FCGOCCE%2Fstatus%2F2005290203368276221&key=87ca3314a9fa775b5c3a7726100694b0" style="top: 0; left: 0; width: 100%; height: 100%; position: absolute; border: 0;" allowfullscreen></iframe></div></div></div>

CGO: Građani i građanke će finansirati CANU sa 3,13 miliona eura iduće godine, akademici nijesu izuzeti od javne odgovornosti

Centar za građansko obrazovanje (CGO) ukazuje da premijerski sat nije puka proceduralna obaveza, već jedan od ključnih mehanizama demokratskog nadzora nad izvršnom vlašću, jer omogućava neposredan dijalog, javnu odgovornost i transparentnost rada Vlade. Zato je, ističu u toj organizaciji, neprihvatljiva praksa koju uspostavlja premijer Milojko Spajić, koji takve sesije izbjegava na različite načine, čime se krši Poslovnik Skupštine Crne Gore, koji propisuje da se premijerski sat mora održati najmanje jednom u okviru svakog dvomjesečnog redovnog zasijedanja. Prijedlog predsjednika Skupštine, Andrije Mandića, o izmjeni Poslovnika, kojom bi se premijerski sat redovno održavao u posljednjoj sedmici svakog mjeseca tokom redovnih zasijedanja, nije dobio podršku, uz obrazloženje da bi takvo rješenje dodatno ograničilo prostor za njegovo održavanje zbog međunarodnih obaveza premijera, državnih praznika i potencijalnih vanrednih okolnosti. CGO je tokom 2024. i 2025. godine evidentirao niz opstrukcija održavanja premijerskog sata. - Sjednica zakazana za 29. jun 2024. godine otkazana je zbog službene posjete premijera Briselu, najavljene tek dan ranije, što je izazvalo oštre reakcije opozicije i ocjene o nepoštovanju Skupštine. Pomjerena sjednica za 1. jul nije održana zbog blokade opozicije, obrazložene kontinuiranim ignorisanjem Skupštine od strane premijera - podsjeća Itana Gogić, asistenkinja na programima u CGO. Ona podsjeća da je sličan scenario ponovljen 26. jula 2024. godine, kada je sjednica odložena zbog odlaska premijera u Pariz povodom otvaranja Olimpijskih igara.&nbsp; - Novi termin, 30. jul, nije realizovan jer je istovremeno trajalo kontrolno saslušanje premijera i ministra finansija pred Odborom za ekonomiju, finansije i budžet. Odlukom predsjednika Skupštine sjednica je otkazana uz obrazloženje očuvanja digniteta Skupštine, dok je opozicija ocijenila da je riječ o namjernom izbjegavanju političke odgovornosti - podsjeća Gogić.  <figure> <img src="https://publisher-publish.s3.eu-central-1.amazonaws.com/pb-etv/swp/8p72gy/media/20251227081216_a2ac5a8c39e7cef7f55d3f2c3cad954fd816b7d801797c06f028611448cb3815.jpg" data-media-id="editor_0" data-image-id="20251227081216_a2ac5a8c39e7cef7f55d3f2c3cad954fd816b7d801797c06f028611448cb3815" data-rendition-name="original" width="3194" height="4791" loading="lazy" alt="Itana Gogić"> <figcaption>Itana Gogić(Photo: CGO)</figcaption> </figure>  Premijerski sat zakazan za 20. decembar 2024. godine nije održan zbog blokade opozicionih poslanika, koji su optužili vladajuću većinu za ustavni puč, u kontekstu produbljene institucionalne krize i spornog penzisonisanja sudije Ustavnog suda. Ni pomjereni termin 23. decembra, kaže Gogić, nije donio pomak, jer premijer nije prisustvovao sjednici, pravdajući odsustvo objavljivanjem pisanih odgovora na sajtu Vlade. CGO podsjeća da takva praksa ne može biti zamjena za neposredan i javan parlamentarni dijalog. - Ni 27. juna 2025. godine premijer nije prisustvovao premijerskom satu zbog održavanja Međuvladine konferencije sa Evropskom unijom. Iako je sjednica formalno održana, izostali su odgovori premijera na poslanička pitanja - napominje Gogić. Dodatna opstrukcija zabilježena je 28. jula, kada je Spajić odlučio da na pitanja odgovori isključivo u pisanoj formi, obrazlažući to prioritetima u vezi sa usvajanjem zakona iz oblasti evropskih reformi. To je izazvalo političke kritike zbog potkopavanja kontrolne uloge Skupštine. Gogić kaže da je tokom mandata premijera Milojka Spajića održan deset premijerskih satova, na kojima je razmatrano 457 poslaničkih pitanja, od čega je 132 bilo direktno upućeno premijeru.&nbsp; - Ovaj broj je značajno manji od onog predviđenog Poslovnikom, što ukazuje na sistemsku praksu izbjegavanja parlamentarne kontrole od strane premijera - ističe Gogić. Tematski, u 2024. godini dominirala su identitetska pitanja, naročito ona koja se odnose na dvojno državljanstvo i status srpskog jezika. No, navodi Gogić, fokus je bio i na infrastrukturnim projektima, uključujući kašnjenja u izgradnji ključnih dionica autoputa, saobraćajnim gužvama koje utiču na turizam, kao i razvoju sjevera Crne Gore.&nbsp; - Poslanici su se interesovali i za planove Vlade u vezi sa punom zaposlenošću i smanjenjem nezaposlenosti ispod četiri odsto, kao jednim od predizbornih obećanja. Zastupljene su bile i teme spoljne politike i evropskih integracija, naročito u kontekstu unutarkoalicionih tenzija i njihovog uticaja na proces pristupanja EU, kao i kadrovske promjene u institucijama - navela je Gogić. U 2025. godini fokus se, dodaje ona, proširio na javne finansije, fiskalnu stabilnost, javni dug, inflaciju i sprovođenje strukturnih reformi u skladu sa preporukama MMF-a. Poslanička pitanja obuhvatila su i pravosuđe, bezbjednost, zdravstvo, socijalnu zaštitu, evropske integracije, zaštitu životne sredine, demografiju i zakonodavne reforme. - U oblasti vladavine prava posebna pažnja bila je usmjerena na nezavisnost institucija, političke pritiske na pravosuđe i veting u bezbjednosnom sektoru, dok su bezbjednosne teme uključivale kriminal, političke uticaje na policiju, kontrolu granica i očuvanje javnog reda. Dodatno, pitanja su se odnosila i na kvalitet zdravstvenih usluga, prava zapošljenih, kao i kulturu, socijalnu politiku, natalitet, legalizaciju objekata i migracione politike - kazala je Gogić. CGO ističe da institucije ne mogu efikasno funkcionisati ukoliko se procedure poštuju selektivno, a njihova suština zanemaruje.&nbsp; - Premijerski sat ne smije biti sveden na administrativnu formu niti zamijenjen pisanim odgovorima. Riječ je o jednom od temeljnih stubova demokratskog nadzora koji mora ostati prostor neposrednog dijaloga i političke odgovornosti. Zato CGO poziva Skupštinu da obezbijedi dosljednu primjenu Poslovnika, a premijera da ličnim prisustvom pokaže spremnost na odgovornost i otvorenost prema kritikama - poručila je Gogić.

CGO: Niz opstrukcija održavanja premijerskog sata, Spajićeva praksa neprihvatljiva

The Centre for Civic Education (CCE) stated that the Special State Prosecutor’s Office (SSPO) „is not demonstrating the necessary seriousness and responsibility“ in cases of particular public interest, which, as they note, deepens suspicions of selective enforcement and the possible untouchability of certain structures.
On November 12th of 2024, the CCE filed a criminal complaint with the SSPO against unknown persons for approving a total of 4,9 million euros for the financing of secondary religious schools in the period from 2019 to 2023, contrary to the General Law on Education and Upbringing. The complaint is based on a report by the State Auditing Institution (SAI), which issued a negative opinion on the legality of these payments and pointed to elements of abuse of office.
The CCE recalls that government conclusions, contracts, and annexes on the basis of which the payments were made cannot be legally valid if they are not in accordance with the law. As they state, the SAI found that the Ministry failed to provide a methodology for calculating education costs, thereby preventing transparent and lawful allocation of budget funds and creating room for corruption risks.
Despite the allegations in the complaint and the findings of the SAI, Special Prosecutor Miroslav Turković issued a decision dismissing the complaint, without providing reasons for such a decision.
The CCE assesses that the prosecution’s conduct was superficial, also pointing to errors in the decision itself. They note that the decision mentions a criminal complaint by the Montenegrin Helsinki Committee, although that organization publicly stated that it had not filed any complaint. They also add that the decision does not specify which CCE complaint it refers to, even though there were several, which makes the use of legal remedies more difficult.
As an additional example of negligence, the CCE points out that the decision incorrectly states the date of the supplement to the complaint as December 28th of 2025 - a date that had not yet occurred at the time the decision was issued.
- All of this indicates a lack of dedication to a case involving multimillion-euro unlawful disposal of state budget funds. At the same time, in other cases of significantly smaller financial value, the prosecution acts much faster and more decisively, which raises the question of the existence of a privileged status for certain entities before the SSPO - the CCE stated.
Due to such conduct by Prosecutor Turković, the organization filed a complaint with the Prosecutorial Council, requesting that it establish the facts and assess the work of the SSPO in this case.
The CCE concludes that unlawful disposal of budget funds represents a serious social threat and that they expect the prosecution to act consistently, transparently, and non-selectively.
- Only in this way can public trust be strengthened and ensure that the prosecution fulfills its role as a protector of the public interest and the rule of law – they stated.

CCE: SSPO’s handling of the case of funding religious schools raises the issue of privileged subjects

Građani i građanke Crne Gore medijski prostor dominantno doživljavaju kao snažno uslovljen političkim i ekonomskim interesima, uz izraženu percepciju senzacionalizma i pritisaka na istraživačko novinarstvo. Ipak, većina i dalje očekuje da mediji igraju ključnu demokratsku i društvenu ulogu. Ovo je <a href="https://media.cgo-cce.org/2025/12/Mediji-za-demokratiju-2025-ppt.pdf" target="_blank">dio nalazi iz istraživanj</a>a Centra za građansko obrazovanje (CGO), u okviru projekta „Mediji za demokratiju: jačanje nezavisnosti RTCG-a za budućnost Crne Gore“, uz podršku Ministarstva vanjskih poslova Kraljevine Holandije.
Najveći dio ispitanih (74,1 odsto) smatra da politička orijentacija vlasnika značajno utiče na uređivačku politiku medija, dok oko 70 odsto prepoznaje tendenciju senzacionalizma i dramatizacije u izvještavanju. Takođe, 64,4 odsto ispitanih ističe da mediji često presuđuju prije suda, kršeći pretpostavku nevinosti i etičke standard.
- Brine podatak da gotovo 70 odsto ispitanih smatra da vlast i državni organi ometaju istraživačko novinarstvo, naročito u društvu u kojem su mediji izloženi različitim vrstama pritisaka. Ovo uvjerenje da institucionalni okvir ne pruža adekvatnu zaštitu i podršku istraživačkim novinarima dodatno ističe ograničenja u oblasti slobode medija - kazao je Nikola Obradović, saradnik na programima u CGO-u.
Uprkos ovim kritikama, Obradović navodi da 62,9 odsto i dalje vjeruje da mediji u određenoj mjeri štite demokratiju, dok približno 40 odsto ispitanika izražava sumnju ili nema stav, što ukazuje na podijeljen odnos prema demokratskom legitimitetu medija.
- Sličan obrazac prisutan je kod pridržavanja etičkog kodeksa i funkcije medija kao kontrolora političke i ekonomske moći, gdje građani prepoznaju pojedinačne primjere kritičkog izvještavanja, ali ne i kontinuiranu sistemsku i snažnu ulogu medija - istakao je on.
Prema njegovim riječima, dugoročno povjerenje u medije ostaje nisko - 30,2 odsto ispitanih navodi da im vjeruje koliko i prije pet godina, dok 27,1 odsto ističe da im nikada nije vjerovalo.&nbsp;
- Ovi podaci potvrđuju duboko ukorijenjen skepticizam, dok manji broj ispitanih ukazuje na postojanje ograničenih pozitivnih pomaka u povjerenju - ocijenio je Obradović.
On naglašava da nalazi opominju na strukturalnu krizu povjerenja u medije, obilježenu kritikom političkih i ekonomskih uticaja, ali i sa sviješću o nezamjenjivoj demokratskoj i društvenoj funkciji medija u Crnoj Gori.
CGO naglašava važnost stvaranja podsticajnog okruženja u kojem mediji mogu djelovati nezavisno, bez pritisaka, uz kontinuirane profesionalne obuke i podršku, kako bi mogli ispuniti svoju ulogu u demokratskom društvu.

CGO: Većina građana stava da vlast i državni organi ometaju istraživačko novinarstvo

Novi "PROUDCAST" Centra za građansko obrazovanje (CGO) bavi se kleronacionalizmom kao jednim od najozbiljnijih izazova demokratiji u regionu, te odnosom prema sekularizmu kao temelju građanskog društva. 
U fokusu su vjerske zajednice, koje godinama imaju najviše povjerenja građana. Ko i kako instrumentalizuje to povjerenje? Zašto vjerske zajednice ulaze u politički prostor? I na koji način njihova sprege sa političkim akterima produbljuju etničke distance i osnažuju nacionalističke narative?
Proudcast možete pogledati danas u programu Televizije E od 15.05 sati. 
O ovim pitanjima sa saradnicom na programima CGO-a Željkom Zvicer razgovaraju sociološkinja iz Srbije Izabela Kisić, istraživačica i aktivistkinja iz Crne Gore Slađana Kavarić-Mandić i teolog iz Srbije Vukašin Milićević.
PROUDCAST je realizovan u okviru REGIONALNOG PLENUMA 2025 – Pukotine u demokratiji: nacionalizam i klerikalizam na Zapadnom Balkanu, koji organizuju CGO, ADD, Fakultet političkih nauka Univerziteta u Sarajevu i Fondacija Friedrich Ebert (FES). Sadržaj emisije je isključiva odgovornost sagovornika.

CGO PROUDCAST "Da li je demokratija instrument ili žrtva politike i religije" danas na TV E

Protesti u Srbiji, kao i oni organizovani početkom godine u Crnoj Gori, iako inicijalno pokrenuti kao reakcija na tragedije, odražavaju šire nezadovoljstvo politikama koje vladaju, korupcijom i institucionalnom neefikasnošću, istaknuto je u PROUDCAST-u Centra za građansko obrazovanje (CGO).
O udruživanju mladih, uzrocima i refleksijama protesta, kao i njihovoj budućnosti, Željka Zvicer, saradnica na programima CGO-a, razgovarala je sa Hanom Rastoder, rediteljkom i studentskom aktivistkinjom iz Crne Gore i studentskim aktivistom iz Srbije Pavlom Cicvarićem.
Cicvarić proteste u Srbiji, pokrenute nakon pada nadstrešnice u Novom Sadu, ne vidi izolovano, već kao dio kontinuiranog nezadovoljstva građana te države prema vlasti u posljednjih pet godina.
- Proteklih nekoliko godina u Srbiji imamo jedan veliki protest protiv vlasti, koji oscilira po intenzitetu i mijenja temu, ali poenta je da u Srbiji postoji jedna pobuna, jedno nezadovoljstvo koje samo mijenja oblike - istakao je Cicvarić.
Kako su se raniji protesti gasili i gubili snagu, jedno od pitanja je i razlog opstanka aktuelne pobune. Cicvarić to dovodi u vezu sa stepenom represije koju vlast vrši nad građanima.
- Stepen nasilja od strane vlasti povećava se iz godine u godinu. Prije nekoliko godina veliki incident bi bio da se uhapsi neki student ili aktivista, a sada imate toliko hapšenja, toliko represija, da kada bi poredili Srbiju sada i prije pet godina - to nijesu iste Srbije. Možda je sada u onoj izreci da što više satiremo zvijer u ćošak, to će ona biti opasnija - naveo je Cicvarić.
Hana Rastoder, govoreći o protestima koje je predvodila neformalna studentska grupa Kamo Śutra nakon drugog masovnog ubistva na Cetinju, ističe da su se mladi u Crnoj Gori inspirisali primjerom svojih kolega iz Srbije i željom da odgovore na nepravde izazvane djelovanjem političara.
- Ljudi su izašli na ulice iz osjećaja povrijeđenosti, ali i bespomoćnosti pred neograničenom glupošću i nekompetentnošću naših političara &nbsp;i bezobraznom ambicijom koju su pokazali. Ovo nije problem samo trenutne vlasti, već decenijski obrazac u ovom dijelu Balkana - navela je Rastoder.
Međutim, protesti su naišli na izazove, uključujući pritiske i ograničenu podršku, što je dovelo do njihovog gašenja.
- Na protestima su se pojavljivali i pristalice bivše vlasti. Onda je počeo da se vrši pritisak na nas da se nekako jasno opredijelimo - gdje smo i čiji smo, koga podržavamo, uz koga mi to stojimo, ko nam smeta na protestima, ko nam ne smeta na protestima. I odjednom je to pitanje - čiji smo mi, kome pripadamo - postalo važnije za javnost, nego ono za šta smo se mi i borili - preuzimanje odgovornosti - objasnila je Rastoder.
Cicvarić smatra da odsustvo formalnog liderstva u studentskim protestima može biti prednost, ali i da bi veća koordinacija među grupama doprinijela učinkovitosti.
- Kada neki pokret nema lidera on je zaštićen u smislu da ne može da se blati i kompromituje jedna osoba. Ali, mislim da mora da postoji neki vid strukture ili komunikacije između različitih društvenih grupacija. Mi u Srbiji imamo jedan širok front koji nerijetko nema kontakt, odnosno grupacije unutar tog fronta nemaju kontakta jedni sa drugima - naglasio je Cicvarić.
Grupe koje čine pobunu su, podsjetio je, studenti, zborovi, civilni sektor i političke partije i vjeruje da će svi oni u jednom trenutku morati da se udruže.
- Kao neki vid koordinisanog šireg bunta koji će na kraju moći nenasilno da smijeni ovu vlast. Oni često izvlače iz konteksta šta mi pričamo i prozivaju nas da hoćemo da pravimo neke revolucije. Nema ovdje govora o revolucijama, ovdje ima govora samo o institucijama koji ne rade svoj posao i institucionalnim mirnim dolaskom na vlast - rekao je Cicvarić, ali nije mogao da govori o potencijalnom udruživanju u političku partiju ili pokret.
Oba sagovornika ističu da nenasilni karakter protesta povećava njihovu snagu, jer vlast ne zna kako da odgovori na mirne demonstracije, kao i da bi konačni potencijalni uspjeh protesta u Srbiji pozitivno uticao na čitav region.
Rastoder dodaje da iako studentski pokret u Crnoj Gori nije u potpunosti ostvario ciljeve, doprinio je promjeni svijesti građana.
- Nešto u kolektivnoj svijesti se jeste, makar malo, pomjerilo. I mislim da se upravo tih promjena naši političari boje. Promjene fokusa sa trivijalnih problema na one konkretne koje utiču na građane. Svaka vrsta protesta, svaka vrsta pokazivanja da mi možemo da stojimo zajedno pred njima, jeste njima razlog za strah - zaključila je Rastoder.
Ovaj PROUDCAST je realizovan u okviru REGIONALNOG PLENUMA 2025 - Pukotine u demokratiji: nacionalizam i klerikalizam na Zapadnom Balkanu, koji organizuju CGO, ADD, Fakultet političkih nauka Univerziteta u Sarajevu i Fondacija Friedrich Ebert (FES). Sadržaj emisije je isključiva odgovornost sagovornika.

Protesti u regiji pokazuju da mladi mogu da se suprotstave neodgovornim vlastima

Vaterpolisti Srbije su nakon boljeg izvođenja penala slavili protiv Holandije na otvaranju Evropskog prvenstva u Beogradskoj areni. Selekcija Srbije je odigrala neriješeno 13:13 (5:4, 3:2, 2:3, 3:4) protiv Holandije, iako je bila veliki favorit. U penal seriji je bilo 5:3 za Srbiju, koja je uzela dva boda, a Holanđani su osvojili jedan.
Srbiju je VAR spasio poraza, pošto je Ten Rile pogodio, ali je ipak isteklo vrijeme prije nego što je ušla u gol.
Najzaslužniji za pobjedu bio je Dušan Mandić koji je postigao šest golova i plus je pogodio u petercima.
Srbi naredni meč igraju u ponedjeljak od 20.30 protiv Španije koja deklasirala Izrael (28:3).
GRUPA A: Crna Gora 3, Mađarska 3, Malta 0, Francuska 0
GRUPA B: Slovenija, Grčka, Hratska, Gruzija
GRUPA C: Španija 3, Srbija 2, Holandija 1, Izrael 0
GRUPA D: Turska, Rumunija, Italija, Slovačka
GRUPNA FAZA RASPORED I REZULTATI:
Grupa A:
Subota 10. januar:
15:15h Francuska – Mađarska 7:15
18:00h Malta –Crna Gora 12:21
Ponedjeljak 12. januar:
12:45h Malta – Francuska
15:15h Mađarska - Crna Gora
Srijeda 14. januar:
12:45h Malta – Mađarska
18:00h Francuska – Crna Gora
Grupa B:
Nedjelja 11. januar:
18:00h Slovenija – Hrvatska
20:30h Grčka – Gruzija
Utorak 13. januar:
12:45h Gruzija – Hrvatska
15:15h Slovenija – Grčka
Četvrtak 15. januar:
18:00h Slovenija - Gruzija
20:30h Grčka - Hrvatska
Grupa C:
Subota 10. januar:
12:45h Izrael – Španija3:28
20:30h Holandija – Srbija 16:18 nakon peteraca
Ponedjeljak 12. januar:
18:00h Holandija - Izrael
20:30h Španija – Srbija
Srijeda 14. januar:
15:15h Holandija - Španija
20:30h Izrael - Srbija
Grupa D:
Nedjelja 11. januar:
12:45h Turska – Italija
15:15h Rumunija – Slovačka
Utorak 13. januar:
18:00h Slovačka - Italija
20:30h Rumunija – Turska
Četvrtak 15. januar:
12:45h Turska – Slovačka
15:15h Rumunija – Italija
GLAVNA RUNDA, RASPORED I REZULTATI:
GRUPA E: 1A, 2A, 3B, 1C, 2C, 3C
GRUPA F: 1B, 2B, 3B, 1D, 2D, 3D
Petak 16. januar:
15:30h 3A- 1C
18:00h 1A – 3C
20:30h 2A – 2C
Subota 17. januar:
15:30h 3B – 1D
18:00h 1D – 3B
20:30h 2B – 2D
Nedjelja 18. januar:
15:30h 3A – 2C
18:00h 2A – 3C
20:30h 1A – 1C
Ponedjeljak 19. januar:
15:30h 3B – 2D
18:00h 2B – 3D
20:30h 1B – 1D
Utorak 20. januar:
15:30h 3C – 3A
18:00h 2C – 1A
20:30h 1C – 2A
Srijeda 21. januar:
15:30h 3D – 3B
18:00h 2D – 1B
20:30h 1D – 2B
ZA PLASMAN OD 5. DO 12. MJESTA:
Četvrtak 22. januar:
12:45h 6E – 6F
15:15h 5E – 5F
18:00h 4E – 4F
20:30h 3E – 3F
POLUFINALA:
Petak 23. januar:
17:00h 1E – 2F
20:30h 1F – 2E
ZA MEDALJE:
Nedjelja 25. januar:
Za bronzu u 17h
Finale u 20:30h

Srbija tek nakon peteraca savladala Holandiju

Nakon što je venecuelska opoziciona čelnica i dobitnica Nobelove nagrade za mir Marija Korina Mačado sugerisala da bi svoju nagradu za 2025. godinu mogla dati američkom predsjedniku Donaldu Trampu, stigao je jasan odgovor iz Norveškog Nobelovog instituta – takav prenos nije moguć.
Mačado je ovu ideju iznijela kao znak zahvalnosti za ulogu Sjedinjenih Američkih Država u hapšenjju bivšeg venecuelskog predsjednika Nikolasa Madura, nakon američke vojne operacije.
Norveški Nobelov institut saopštio je da se Nobelova nagrada za mir ne može prenijeti, podijeliti niti opozvati. Pozivajući se na statute, institut je naglasio da su odluke o dodjeli nagrade konačne i trajne i da odbori koji dodjeljuju nagrade ne komentarišu postupke ili izjave laureata nakon što prime priznanje.
- Jednom kada se Nobelova nagrada objavi, ne može se opozvati, podijeliti ili prenijeti drugima- navodi se u saopštenju Norveškog nobelovog komiteta i Nobelovog instituta. „Odluka je konačna i vrijedi zauvijek.“
Mačado je tokom gostovanja u emisiji kod Šona Hanitija na Fox Newsu objasnila da bi dodjela nagrade Trampu bila čin zahvalnosti venecuelskog naroda za uklanjanje Madura i da bi željela „podijeliti nagradu s njim“. Tramp je izjavio da bi mu bila čast da je prihvati ako mu je Mačado ponudi na njihovom planiranom sastanku u Vašingtonu naredne sedmice.
Međutim, institut je jasno naglasio da to nije moguće prema pravilima Nobelove fondacije, jer nagrada ostaje isključivo u vlasništvu laureata koji ju je dobio.

Norveški Nobelov institut odbacio prijedlog venecuelske opozicionarke da prenese nagradu Trampu

Američka vojska izvela je više vazdušnih udara u Siriji, ciljajući militantnu grupu Islamska država.
Opsežni udari izvedeni su oko 12.30 časova po istočnom vremenu u SAD-u, saopštila je Centralna komanda Sjedinjenih Američkih Država.
U saopštenju se navodi: "Ovi udari dio su operacije ‘Hawkeye Strike’, koja je pokrenuta i najavljena 19. decembra 2025. godine po nalogu predsjednika Trampa, kao direktan odgovor na smrtonosni napad ISIS-a na američke i sirijske snage u Palmiri, u Siriji, 13. decembra 2025. godine.
- Taj napad iz zasjede, koji je izveo terorista ISIS-a, rezultirao je tragičnom pogibijom dva američka vojnika i jednog američkog civilnog prevodioca- ali u saopštenju nije navedeno da li je u udarima bilo poginulih.
Dodaje se: "Naša poruka ostaje snažna – ako povrijedite naše borce, pronaći ćemo vas i ubiti bilo gdje u svijetu, bez obzira na to koliko se trudili da izbjegnete pravdu."

Američka vojska izvela velike vazdušne udare protiv ISIS-a širom Sirije

Premijer Izraela Benjamin Netanjahu izjavio je da se nada da će Izrael u narednoj deceniji postepeno smanjiti zavisnost od američke vojne pomoći.&nbsp;
On je ranije govorio da Izrael ne bi trebalo da zavisi od strane vojne pomoći.
- Želim da postepeno smanjujemo vojnu pomoć u narednih 10 godina- rekao je Netanjahu u intervjuu za magazin Ekonomist.
Na pitanje da li to znači smanjenje „do nule“, odgovorio je potvrdno.
Netanjahu je dodao da je, tokom nedavne posjete američkom predsjedniku Donaldu Trampu, rekao koliko Izrael duboko cijeni vojnu pomoć koju mu je Amerika pružala tokom godina, ali i da je Izrael „sazreo i razvio nevjerovatne kapacitete“.
U decembru je Netanjahu najavio da će Izrael uložiti 350 milijardi šekela (oko 110 milijardi dolara) u razvoj nezavisne odbrambene industrije kako bi smanjio zavisnost od drugih zemalja.
U 2016. godini SAD i Izrael potpisali su memorandum o razumijevanju koji važi do septembra 2028. i predviđa 38 milijardi dolara vojne pomoći, od čega 33 milijarde dolara u bespovratnim sredstvima za kupovinu vojne opreme i pet milijardi dolara za sisteme protivraketne odbrane.
Izvoz izraelske vojne opreme porastao je prošle godine za 13 odsto, prenosi Rojters.

Tag: centar-za-gradansko-obrazovanje